(In)decisiones

Cuando era niño queria ser dentista o astronauta, más grande quize ser biólogo o ingeniero, antes de ser seducido por la pintura y la filosofía; pero después trabajé como entrenador deportivo sólo para terminar siendo psicólogo. No suficiente trabajé como educador ambiental y después como maestro de sordos, aunque quería ser maestro de español, pero retomé los estudios en geografía y sociología, aunque trabajo como traductor. Y la vida sigue.

Kiam mi estis infano mi volis esti dentisto aux astronaŭto, poste kiam mi estis juna mi volis esti biologo aŭ inĝeniero, antaŭ ol esti delogita de pentraĵo kaj filosofio; poste mi laboris en sportejo sed finfine mi devenis psikologo; kvankam ne suficxe mi laboris kiel media edukisto, por deveni poste instruisto por surdoj, sed volis esti hispana instruisto; tamen rekomencis studoj en geografio kaj sociologio, sed laboras kiel tradukisto. Kaj la vivo sekvas.

Cumpleaños políglota / Poliglota naskitagon

Hace una semana fue mi cumpleaños. Me encontraba en la Habana, Cuba, durante el congreso de jóvenes esperantistas en una villa paradisíaca. Hay mucho de que hablar de tal experiencia de viaje, pero después escribiré uno o varios posts respectivos. Lo que quiero mencionar fue el hecho de haber sido felicitado en una gran gamma de lenguas que posiblemente no podré repetir tal momento. Al menos me cantaron para celebrar mi cumpleaños en las siguientes lenguas: Español, Portugués, Sambo, Japonés, Coreano, Francés, Alemán, Holandés, Danés, Polaco, Ruso, Checo, Hebreo, Inglés, Italiano, Croata y Esperanto. Lástima que no hubo grabación, pero al final los detalles no se olvidan. 

Ĉirkaŭ semajnon antaŭe estis mian naskitagon. Dum IJK en Havano, Kubo, mi estis en paradiza urbeto. Tro multe por paroli pri la vojaĝa sperton, sed poste mi skribos pri tion. Mi volas partopreni la feliĉo de mia naskitagon en multajn lingvojn, mi ne kredas vivi tion denove. Almenaŭ mi ricevis kantojn en la sekvaj lingvoj: Hispana, Portugala, Samba, Japana, Koreana, Franca, Germana, Nederlanda, Dana, Pola, Rusa, Ĉeĥa, Hebrea, Angla, Itala, Kroata kaj Esperanto. Bendaŭrinde ne ekzistas rekordon, kvankam finfine detalo ne forgesebla. 

Mian vojaĝon tra Eŭropo: Munkeno, Liono kaj Amsterdamo

Datoj: 11/10/2008 ĝis 17/10/2008

Mi alvenis dum la tago de la 11° oktobron al Munkeno el Germanio. Miaj kontaktoj de Pasporta Servo estis Chistoph kaj Akiko Noss, paro de germana kaj japana esperantistoj, respektive. Mi faris la tipan prezentadon ke estis kutimiganta ekde mi vojaĝas eksterlande, do mi unue demandas " kion vi scias pri Meksiko? " kaj sekve presenti la legendo de la nacia ŝildo, la Popocatépetl kaj Iztacíhuatl, la aktuala politiko, ktp. Tiu tagon mi faris travojaĝo en la urbo, unue por la bileto de kamiono.

Preskaŭ perdita, min alvenis al ĝardeno kie mi trovis ion nekutima por mi. Mi vidis grupon de ebriaj maljunuloj ludante ŝako de granda skalo. Kiam vidanta la ludo mi komunikiĝi en angla kaj iomete de germana, ĝis unu el ili, la pli juna demandis al mi " kie vi venas? ", min respondis "de Meksiko" kompreneble, tiel tiam mi auskultis unu el la plej strangaj aferoj de mia vivo de la buŝo de la viro: "kaj kio lingvo parolas tien, la ĉina? "

Klariganta la demandon pri Hispana, alia viro diris al mi provi ludi. Mi akceptis la inviton, sed post sensukcesa ludo, mi volis reveni kun la paro de esperantistoj, ne antaŭ ricevi longan predikon de la maljunulo, kiun mi komprenis ne kun vortoj sed kun liaj esprimoj, komprenante ke ili estis dankema pro mia partopreno. Bone, almenaŭ mi pensas tion. Ĝuste en la sama nokto, mi vidis Futurama-a filmon kun la gastigantoj. La sekvonta tagon, mi transiris la urbon kun ilin, ĝis alveni al Nymphenburg-a Palaco, kaj poste ni fendis vojojn kaj mi decidis iri fore al la arto galerio.

La sekva tago mi diris adiaŭ al la paro kaj mi faris finan travojaĝon en la urbo, precipe elspezado bona momento de la tago en la Angla Ĝardeno. Jam en la krepusko, mi prenis la kamionon daŭrita kun la sekva celloko: Liono el Francio. Ĉiaokaze, mi haltis en Stutgarto por ŝanĝi aŭtobuson. Dum tio momento, mi ekparolis en Franca kun alĝeriano kiun ankaŭ vojaĝis al la sama urbo. Kiam mi diris al li ke mi estis meksikano, la alĝeriano diris al mi "Meksiko, klare, mi konas tien, estas en Ameriko (Usono), jes, Kalifornio, Teksaso, tre agrabla". Mi rimarkis ke la viro ne havis iu historia - geografia kono de mia lando; sed certe, tion komencis esti konstanta.

Kiam mi alvenis al Liono dum la 14a de Oktobro, la alĝeriano donis al mi direktoj kaj mi alvenis al mia celloko, kvadrata kie mi atendis Tifen, mia esperantista kontakto tien. Li estis malsams al la kontaktoj ne nur de Francio, sed de Eŭropo. Li estis knabo pli senĝena, feliĉa kaj kontentiga, malgraŭ havi modesta vivo. Egale, estis pli edukita en Latinamerika aferoj. Tage mi volis transiri la urbon, por koni la historian centron, la Plazo de Terreaŭ, Fouviere kaj tiel plu.

Mi decidis reveni al Pragon, por provi viziti denove la urbo kie mi ne povus eniri preskaŭ al iu loko. Estis longa vizito, sed nur mi povis uzi la vespero por foriri al la urbo, mi rimarkis ke mi ne planis tion tiel bone, do dum nokto mi ŝanĝis mia celloko, nuntempe al Ámsterdamo. Dum la vojaĝon, mi kontis turkanano kiun estis iranta al Nurembergo, kun kiu mi komunikis en la angla kaj germana. Li ŝajnis pli kultura persono por mia surprizo ekde almenaŭ li povus percepti la fakton, ke en Latinamerikoa estas varioj de la hispana lingvo.

Malgraŭ tio, ne estis la unua fojo me mi estis en Ámsterdamo, falte estis la skalo de la aviadilo kie mi venis al Eŭropo. Tuje sur mia alveno, mi rezervis mian bileton de reveno kaj estis agrabla surprizo aŭskulti ke la manaĝero parolis hispane, almenaŭ hispana de Hispanio, sed estis agrable aŭskulti mian denaskan lingvon almenaŭ dum kelka tempo kiam neatendita.

Mi faris travojaĝon ĝis la fervoja stacio kaj la eklezio de Sankta Nikolas. Mi rimarkis preskaŭ malsaman mondon, kun marihuana butikoj kaj bicikloj ĉien. Mi preskaŭ perdis min inter la senfineco de kanaloj. Nur kelkaj horoj pasis en Ámsterdamo, sed ilin resumis la laciĝon de longaj tagoj de piediri. Al mia reveno en Parizo, la loko kie mi ekforiris, min provis eniri la metrostacio senpage, sed mi ne sukcesis. Mi alvenis al mia loko kaj mi dormis la tutan nokton.

La sekva tago, mi nur rimarkis ke mi forgesis iuj dokumentoj en la aŭtobuso. Estis domaĝo, kaj longa vizito al la stacio estis senutila. Sep post sep tagoj, Je la 25a oktobron, mi ricevis poŝton. La letero ŝajnis granda kaj kiam mi malfermis gixn miaj dokumentoj eliris. Svisanino trovis la dokumentojn en Ĝenevo. Tiela detalo estis kvazaŭa kiu mi simple ne estas kutimita.

Mian vojaĝon tra Eŭropo: Vieno, Bratislavo kaj Prago

Datojn: 05/10/2008 gxis 10/10/2008 

Estus longa tago por mi kiam mi venis al Vieno je la 5a de oktobron. Malgraŭ tion, kun simpla kaj sufiĉa angla, mi atingita ke la aŭtistoj lasis min en Bratislavo, ekde mi volis profiti de la okazo por koni Slovakion. Kun granda pezo en mian dorson, mi transiris la historian centron de la urbo, vizitanta la Kastelo de la urbo, la Palaco Grasalkovicov kaj egale trovanta, en la kapitalo centro aŭ " Hlavné námestie " unu el la plej turismaj lokoj, restoracio de meksika manĝaĵo, kiu havis inter aliaj subtasoj " Bifsteko teksaso, tradicia meksika ĉefmanĝo". Mi rimarkis ke mia natallando estis tute distordita de la realaĵon, kvankam mi ne haltas pensi ke verŝajne meksikianoj ankaŭ faras sama aferon kun aliaj kulturoj.

Mi revenis al Vieno vespere, provis eltrovi la domon de Kata, la aŭstra esperantistino kiun donis min loĝejon danke al Pasporta servo. Mi venis al la certa konstruaĵo, sed mi pensis ke por eniri mi bezonis uzi citofonon. Ne ricevanta Kata-a respondo, mi atendis momenton ĝis loĝanto eliris por eniri min. Intra tien, mi venis ĉe la rando de la ĉambron, kiu estis sola kaj fermita. Estis jam malfrue kaj la krepuskon venis; do mi pensis verŝajne mi povus iri fore kaj serĉi Interreta cafejo, por vidi se ĉu alia kontakto en Vieno ankoraŭ povus doni min azilon.

Mi pensis tion dum longa tempo, sufiĉe por ke la nokto falis kaj la komercejxojn fermis. La nura demando estis ke se mi elirus el la konstruaĵo mis riskantgxus ne eniri denove. Mi pensis ke verŝajne mi povus dormi en la ŝtuparo aŭ koridoroj tien. Mi alteniĝis al la ideo de ne eliri, sed ne nur estis dormado nur kio mi bezonis, ĉar iri al la banĉambro, manĝi kaj trinkanta ankaux mi bezonis.

La horoj pasis kaj mi decidis riskiĝi, pensante verŝajne mi povus trovi ŝancon. Mi faris ĝin kaj mi iris al interretejo, kie por kelkaj cendoj de Eŭro mi akirita du minutoj de navigiloj. Ĉio estis senutila kaj mi trovis nenion en mia retpoŝto. Vidanta ke la momentos povus esti pli malbone, mi revenis al la konstruaĵo kaj atendis iuj alia loĝanto denove eniri. Mi devis atendi kiel duonhoro, sed mi estis sukcesa. Mi iris ĉe Kata kaj mi sidiĝis kaj la ideo estis farita ke verŝajne mi devis dormi ekstere tien. Kaj prave kiam mi fermis miajn okulojn, Kata alvenis.

Kata pardonpetis, argumentante ke ŝi forgesis mian horon de alveno kaj ŝi diris min ke ŝia domo estis disponebla por min. Mi nur petis akvon kaj mi devis trinki kiel litron en sekundoj. Mi babilis iomete kun ŝi, pensante la ideo ke "preskaŭ" dormante ekstere dum aŭtuno en Vieno estis almenaŭ scivola anekdoto por paroli estontece.

Mi banis min kaj ekdormiĝis. La sekva tago Kata iris labori tial mi foriris al la urbon, precipe por esplori la historia centro. Ankaŭ mi vizitis la busostacion por aĉeti mia sekva biletoj, kaj preskaŭ mi akirantis perdita en la urbo dum la provo. Kiam Kata eltrovis tion, ŝi riproĉitis min dirantan ke mi devus uzi la publikajn transportilojn kaj ne piediri ĉar tion estis "kiel 20 kilometroj"; malgraŭ tion, mi sciis ke tio ne estis vera, ĉar estis kiel 5 km, krom mi estis ĉarmita pro koni la urbon de la piediranto skalo kaj iuj ne tiel turista lokojn.

La sekva tago mi vizitis du muzeoj: unu estis la esperanta muzeo, la nura muzeo en la mondo dediĉinata al la lingvon kiu permesis min koni personoj kaj vojaĝi tra la mondo; aliflanke, finfine la Freud muzeo, la mita loko de konsulto de la fama doktoro. Mi pensis ankaŭ viziti trian muzeon, tiu de etnologio, kie estas la Moctezumo-a plumon, sed bendaŭrinde, pro reformanta laborojn estis fermita.

Oktobron la 9a estis la fina tago en Vieno. Mi faris fina travojaĝo en la urbo. Vespere, mi diris adiaŭ al Kata kaj ankaŭ al kroata amikino ke vizitis ŝin. Mi faris mian vojaĝon de 5 km al la busterminalo kaj atendis mia kamiono por la sekva celloko: Prago. Mi alvenis dum la nokto kaj mi aĉetis la bileton por la sekva buson kaj iris al gastejo, ĉar mi ne havis esperantista kontakton en Prago, kaj mi transiris la tuta historia centro. Jam alvenita, mi kaj la akceptisto komunikis nin en stranga angla miksaĵo kun hispana kaj ĉeĥa akcento. La nura afero ke mi volis estis dormi, kion mi ne akiris pro la bruo de ebria gejunuloj en la alia flanko de la ĉambro.

La sekva tago, la momento de eniri estis avertita al mi pro bela ĉeĥa akceptistino. Mi prenis mian aĵon kaj mi esploris la urbon. Mi transiris la Vultavo, la Karla Ponto, la Turo Petrino, kaj tiel plu. Tamen por mia malbonŝanco, la muzeo Kafka estis jam fermitan kiam mi aliris tien. Mi atendis ĝis noktiĝis desupre en la historia centro por iri al busostacio, transiranta por mallumaj vojetoj trans la urbo. Mi ne volis havi adrenalinon veni al mi, sed mi ne povus eviti transiranti tien ĉar estis la nura maniero por alveni. Malgraŭ tion, mi alvenis al mia celloko sendifekta.

Realoj pri signolingvoj

Komencanta kun io kio multaj estas demandanta. Ĉu estas nur unu signolingvo? La respondo estas certe ne. Ĉiu lando (eble ne ĉiuj en la mondo, sed grandega parto) havas sian signolingvon kaj foje kun pli ol unu, kiel la kazo de Meksiko, kun Meksikia kaj Yucatana. La signolingvo ne estas universala tiom kredas, efektive, estas lingvoj kiu havas strukturon kaj gramatikaj reguloj, tamen, kun malsamaj nemoveblaĵoj kaj formoj. Signolingvo ankaŭ ne estas signo de lingvo, ekzemple, Meksika signolingvo estas unu afero kiu malsama kio estas la Signa hispana, kiu estas por provi diri io kun reguloj, ke ekzistas en la Hispana gramatiko sed kun signolingvo.

Ĉi tiu ankaŭ rompas la miton ke signolingvo estas facile kaj povas improvizi ke gesurduloj (scivole ne aŭskultantoj) nature komprenas. Certe, la gesurduloj interpretas ĉar multe da ili estas edukita en tiu lingvo kaj ankaŭ sekvas la lernadon kaj ne fakuloj la signolingvo subite. La signolingvo, por ĝi gesta karaktero, en multaj okazoj povas esti komprena larĝe, sekvanta evidenta ideo, sed kiel la vortoj, ofte kiuj ŝajne diri ne estas tio ke ŝajnas diri.

En la kazo de la universaleco de signolingvo, ekzistas internacia signolingvo, ofte kun la nomo Gestuno, kiu kiel Esperanto, estas uzi inter malsamaj nacioj, kiel evento de internacia karaktero aŭ al societum en lando aŭ fremda regiono. La Siguno, mikso de Esperanto kaj Gestuno, estas efektive kodo de leteroj en Esperanto farita el signoj de Gestuno, sed estas ankoraŭ ne formala signolingvo kaj ne ofta uzado pro la signolingvo internacia komunumo kaj pro geesperantistoj.

Alia interesa flanko estas la belskribo. Oni kredas ke signolingvoj ne havas belskribo. estas vere laŭ la senco ke tio ne estas uzita aŭ eĉ sciata, sed efektive estas multaj enketoj kiu havas provitan evoluigi formon de skribo. Kvankam se ni povus evoluigi bonan iun, devos venki iuj fundamentaj aferoj: spaco, tempo kaj kono pri la persono.

Spaco estas tre grava en signolingvo, servis kiel stadio; kiel subteno de ideoj, homoj, aferoj; kiel organizinto de tio kion oni diras, kiu ofte savas la signojn de ripetanta kio de sian loko en la spaco kio estas sciata, kiu faras ĉi tiu afero reprezenta en du dimensioj en tre malfacile koncepto. La tempo, pretero la intertempa naturo de la frazoj kaj ideoj, estas bezona por identigi movadojn, ĉu rapida aŭ malrapida, alporti flankon al signoj; multe da kiu ni devas atestanto por interpreti kion oni diras, kaj tial ni devas scii la persono, ĉiu homoj ĝenerale, wich ofte permesas ni al konkludi kia malplena homa kaj homogenigita, de du dimensioj kaj en glaciiĝa tempon ne povis diri.

La tutmondiĝo tempiĝita

La fenomeno nomata tutmondiĝo ne estas tia afero kiu estas nun, en la sento ke estas unika kaj ne estas en pasinta formo. Kiun ni havas ĉi tie nun estas aspekto de interkulturaj rilatoj, funkciigi kaj interŝanĝi. Ne estis konvene sed se la unua el la plej grava historio periodoj ni trovas Helena periodo. Kiam Aleksandro la Granda konkeris granda parto de la "mondo", oni trovas la momento de tutmondiĝo, sed tie mondo oni troviĝis dum estis la konatan mondon. La greka konkero komnecis la pretigo de okcidentadi por trudi estetika formoj, la reformacio de klasifiko rilatoj, komuna lingvo (kojnea, varianto de la greka), la konstruo de vojoj inter urboj kaj ĉefurboj, la “Aleksurboj”.

Dum politikaj rilatoj kaj teritoria variais ekde tiam, la fundamentoj troviĝi estigis por pretigi ke aliris poste. Sekvant simila logiko, la Romia imperio vastigis sian teritorio kaj influo. Kiam ilin atingis la okazigo de kristanan ilin serĉis parto de ĉi tiu vastigo kaj subigo de ideoj al aliaj homoj. La superregado de centro en aliaj kutime kaŭsas fragmentiĝo de grupo, aŭ en ĉi tiu okazo, la kristana religio centrojn kiujn estigis sia propra variantoj. La vulgara latina fragmentiĝis en latinidaj lingvoj kaj reĝlando estis establiĝi. Tamen, la okcidento havis simila repuŝatako kiam Mezoriento ekvizitis sian vastigo kaj kies intenco dum aliiĝo, estis simila en ilian tudoj.

Kun la eltrovo de Ameriko, la mondo prenis dramecan tordo, kvankam la interŝanĝo kun oriento estis havendan, okcidento vastigis sian teritorio, kaj sian influo. La trudo de klasifikoj, lingvo, religio, estetiko kaj aliaj sekvis la saman logikon de superregado. Kiam la ŝanĝo de okupo de la feŭdisma maniero de produktado kondukis al la kapitalisma kaj la moderneco, la regoj denove estis recformata. Francio, Unuiĝinta Reĝlando kaj Usono estis la ĉefaj ekzemploj de vastigo, la konkero de territorio poste komencis ekonomika konkero, sed teritorian konkeron aŭ trudojn ne forgesiĝis.

Sed dum la pretigo de konkero kaj koloniismo, la problemoj kiuj alportis la konstanta apartigo inter nacioj, precipe en Eŭropa, ekvizis evoluigo malakcepto vido, la unio, pretigo kio retroirigi vidis antaŭe. En la forpasinta deknaŭa jarcento la esperanta lingvo estigis, kies ĉefa intenco estis ruinigi limoj inter homoj, aŭ almenaŭ la eŭropanoj, kiujn troviĝis proksimeco de Zamenhof, sia kreinto. La internacia lingvo establiĝis, kvankam la lingvafrankaoj kojnea aŭ latina efektive jam havis grava rolo en la historio.

Sed la vera lingvafrankao efektive estis superrego pro la franca, la germana kaj precipe la angla. La malsukceson de unio estis vidat precipe en la du mondmilitoj, kie provis pro hegemonia superregado estis kombinaj. Scivole, la cikliro rekomencis sian rapido kaj ĝis lafino de tie turnopunkto, la ideo de unio renaskiĝis kaj evoluigis iom post iom en la Eŭropa Unio. Sed la komenco de la EU efektive ekvizitis financa helpo traktato inter nacioj. Poste, aliaj landoj reproduktis la ideo en komercaj blokoj.

Tamen, la historio de ĉiu estis elija tra serio da aliĝaj rilatoj. La ideo de unio efektive estas tre interesa ilo kiu havas la povo de vastigi. Pro malfermi la limoj, kvankam ĉi tiuj ne estas fizikaj, teritoriaj, ekonomio kaj identeco limoj de grupoj sed estas miksoj reciproke. Sed ĝi flankas la demando pri superregado. Ne estas stranga ke la tutmonda projekto, aŭ almenaŭ en la okcidenta mondo, estas postula pro la angla lingvo, novliberalisma ekonomiko kaj estetiko karakterizaĵo de la anglalingvaj landoj. La merkatum estas sekuriga se oni eniras sub tiuj regoj, la sola diferenco inter la premoderna aferojn estas tio, ke ni estas libera por decidi ĉu aŭ ne sekvi ĝin, sed estas tre certe ke se ni ne sekvas ni malsukcesos preskaŭ neeviteble.

La ĉiutaga vivo, la laŭtema kiu mi parolas, estas preta por ĉi tiu aktuala spaco-tempo, kiu havas historion kaj estonteco direkto, en ambigua loko pro la konfuzo de skaloj ke la aktuala pretigo de tutmondiĝo eligis. La malfermo de limoj efektive estas la kreo de aliaj, ke ni devos ricevi per sociologia imago.

La traduko en la hispana estas la teksto "La globalización temporalizada".